Omroepen buiten flex-medewerkers uit

Veel omroepen, vooral regionale, ontduiken de Omroep-cao door flexibel personeel in te huren via diverse payroll- en zzp-constructies. De FNV is het zat en wil een einde aan de misstanden. In overleg, of desnoods via de rechter.

Zoals zo vaak in dit soort gevallen zijn de medewerkers het kind van de rekening. Zij verdienen nauwelijks meer dan het minimumloon en hun secundaire arbeidsvoorwaarden zijn minimaal of ontbreken zelfs totaal. De enige zekerheid die ze hebben is onzekerheid over de dag van morgen. Het is namelijk de vraag of ze dan nog steeds werk hebben.

Sharon Bandell van FNV Handhaving & Naleving komt in de praktijk de meest uiteenlopende constructies tegen. De meest gebruikelijke is payrolling, in de omroepsector doorgaans uitgevoerd door het administratiekantoor Tentoo. De omroep neemt een werknemer aan maar zet hem vervolgens op de loonlijst bij Tentoo. Bandell ‘Deze journalisten noemen zichzelf vaak freelancers, maar in de praktijk zijn ze toch echt uitzendkrachten. Dat betekent dat ze hetzelfde moeten verdienen als vaste krachten, maar dat krijgen ze niet. Ze verdienen per uur vele euro’s minder. Ook krijgen ze geen eindejaarsuitkering, geen tegemoetkoming in de ziektekosten en vaak geen reiskosten. En ze vallen onder een slechtere pensioenregeling.’

Maar het kan nog erger, zo concludeert Bandell op basis van gesprekken met vele tientallen betrokkenen en nog meer vergelijkingen van loonstroken. ‘Het kan ook zijn dat Tentoo alleen de administratie voert voor de medewerker. Of dat je via Tentoo een fictief dienstverband – zo heet dat echt – krijgt aangeboden. Het voert te ver om aan te geven wat alle consequenties hiervan nu precies zijn, maar samengevat komt het er op neer dat je als werknemer vogelvrij bent. Geen enkele zekerheid, geen pensioenopbouw, geen vakantiedagen en nog heel veel meer dingen niet, alleen een loon per gewerkt uur. En in alle gevallen is dat ver onder het uurloon dat in de cao is afgesproken.’

Schrijnende kwesties

De FNV’er komt veel schrijnende kwesties tegen. ‘Omroepmedewerkers die na een lang dienstverband op straat worden gezet en dan als zogenoemde freelancer via Tentoo terug mogen komen. Vaak weten ze zelf niet eens hoe hun arbeidsvoorwaarden er precies uitzien en wat bijvoorbeeld de consequenties voor hun pensioen zijn. Maar dat ze er op achteruit zijn gegaan, staat als een paal boven water.’

Om een ommekeer te bewerkstelligen is eerst een proces van bewustwording nodig, vertelt Bandell. ‘We hebben inmiddels ontzettend veel journalisten en andere omroepmedewerkers gesproken bij meer dan tien verschillende omroepen. Ze schrikken wanneer wij ze laten zien dat ze ruim 30 procent minder verdienen dan hun collega’s in vast dienst. En dat voor precies hetzelfde werk. Dit zorgt ervoor dat deze journalisten zich stap voor stap gaan organiseren. Het is gewoon onrechtvaardig.’

‘Samen met deze leden’, vervolgt ze, ‘gaan wij met de verschillende omroepen in gesprek om tot goede afspraken te komen over zekere contracten, gelijke beloning en het voorkomen van schijnconstructies die de cao ondermijnen. We zullen doorgaan tot deze er komen. Daarnaast voeren we als bond een grote politieke lobby tegen payrolling en andere schijnconstructies. En het ultieme laatste middel is rechtszaken gaan voeren. Maar overall, dit vind ik althans, is het toch eigenlijk te gek voor woorden dat de omroepen die worden gefinancierd met publiek geld hun eigen medewerkers zo verschrikkelijk uitbuiten.’

Persoonlijke verhalen

Maar weinig omroepmedewerkers durven zich in het openbaar uit te spreken over hun uitbuiting. Daarom twee anonieme persoonlijke ervaringen.

‘We werken via Tentoo, kreeg ik te horen. Dus ik dacht: dat zal dan wel zo horen. Ik begon met 16 euro. Toen had ik nog pensioen, vakantiedagen en ziektegeld. Ik wist niet dat ik dat allemaal kwijt zou raken. Want na twee of drie maanden kreeg ik een mailtje van Tentoo dat ik moest overstappen naar Tentoo Directors Cast & Crew. Ik moet nu zelf mijn uren declareren en indienen. Vorige maand leverde ik een urendeclaratie in van 1.700 euro bruto. Daar bleef slechts 1.000 euro van over.’

‘De FNV heeft uitgerekend dat ik niet veel meer verdien dan het minimumloon. Ik moet mijn reiskosten zelf betalen, ik kan op elk moment ontslagen worden en ik zal nooit een vast contract krijgen. Je moet Tentoo een percentage van je uurtarief betalen. Je kan niet onderhandelen over je uurtarief. Ik wist niet dat mijn inkomen steeds lager zou worden. Ik besefte ook niet welke invloed het op je gezin heeft als je zelden vrij kan nemen, omdat je niet doorbetaald wordt.’

Vakbondsacties trekken doorgaan veel media-aandacht. Veel van deze journalisten werken freelance.